Voor wie?

Aandachtsgebieden
Praktijk Logopedie Etten-Leur is een allround logopediepraktijk. Dat betekent dat iedereen van jong tot oud met een probleem op het gebied van adem, spraak, taal, stem, gehoor of mondfuncties bij onze praktijk terecht kan. Door het volgen van nascholing en specifieke ervaring hebben wij ons verder gespecialiseerd op een groot aantal deelgebieden, die hieronder nader omschreven staan.

PROMPT


De logopedisten binnen onze praktijk zijn gecertificeerd om middels de PROMPT-methode te werken. PROMPT staat voor Prompts for Restructuring Oral Muscular Phonetic Targets. Met PROMPT kan de logopedist de cliënt helpen in  het aanleren van (nieuwe) spraakbewegingen. Naast het laten horen van de doelklank in een woord en het laten  zien van de daarbij behorende mondbeweging kan de logopedist de beweging ook laten voelen. De logopedist helpt de cliënt met het vormen van de bewegingspatronen van de spraakklanken door het manipuleren van de gewenste spiergroepen. De logopedist vormt als het ware de klanken aan het gezicht van de cliënt. Er wordt nooit in de mond van de cliënt gewerkt.
PROMPT kan worden toegepast bij zowel kinderen als volwassenen, bij stoornissen zoals verbale ontwikkelingdyspraxie, spraakapraxie en spraakontwikkelingsstoornissen.

Schisis
Kinderen met een schisis hebben vaak problemen in de spraak– taalontwikkeling. De behandeling van deze problematiek vraagt een specifieke aanpak. Vaak spelen bij de spraakmoeilijkheden van kinderen met een schisis meerdere factoren een rol, zoals de soort schisis, de operaties die het kind heeft ondergaan en het gehoor. Bij de behandeling van kinderen met een schisis wordt gebruik gemaakt van verschillende methodes, waaronder PROMPT.

Hypernasaliteit
Hypernasaliteit komt vaak voor bij kinderen met een schisis, maar kan ook als afzonderlijk probleem voorkomen. Hypernasaliteit kan een functionele oorzaak hebben. In dat geval zijn de spraakorganen in orde, maar wordt het zachte gehemelte onvoldoende krachtig gebruikt. Daarnaast kan hypernasaliteit ook een gevolg van een organisch probleem zijn, bijvoorbeeld vanwege een te kort zacht gehemelte.

Ontwikkelingsdyspraxie
Bij een verbale ontwikkelingsdyspraxie heeft het kind moeite met het plannen, vormen en controleren van spraakbewegingen. Het spreken komt dan niet, of heel moeizaam op gang. Door deze stoornis zijn de klanken soms onherkenbaar of ze komen in het woord op de verkeerde plaats terecht. Het komt voor dat het kind de klank wel in het ene woord kan maken en niet in het andere. Het kan zelfs zo zijn dat een klank of woord niet uitgesproken kan worden, terwijl het op een ander moment wel lukt. Ook andere activiteiten van de mond kunnen problemen geven zoals eten, drinken, blazen en zuigen. Het niet of slecht spreken leidt tot problemen in de communicatie. Het kind kan namelijk niet of nauwelijks duidelijk maken wat het wil en wordt daarom soms niet begrepen door zijn omgeving. Kinderen met deze problemen hebben deskundige hulp nodig, want het gaat om een stoornis die zich niet vanzelf herstelt. De logopedische begeleiding is gericht op het leren aansturen van de spraakbewegingen. Vaak wordt hierbij de PROMPT methode gebruikt. Door veel te oefenen wordt het kind vaardiger in het sturen van de bewegingen van de mond. Dit lukt niet met een paar keer oefenen, maar vereist een geregelde en consequente training, ook thuis.

Parkinson
De ziekte van Parkinson is een ziekte van de hersenen. Wie aan de ziekte lijdt, kan uiteenlopende klachten hebben. De ziekte van Parkinson is dan ook erg complex. Voor geen enkele patiënt is het beeld van parkinsonsymptomen hetzelfde. Onderstaand zijn voorbeelden van klachten die veelal op de voorgrond kunnen staan:
* Trillen (tremor) van de handen, benen, kin of tong          
* Trager worden van bewegingen (bradykinesie), moeite met starten van bewegingen (akinesie) en ontbreken van automatische bewegingen (hypokinesie)
* Stijfheid van de spieren (rigiditeit)
* Houdings- en evenwichtsproblemen en soms vallen bij langer bestaan van de ziekte
* 'Bevriezen' van de benen tijdens lopen (freezing), waardoor het lijkt of de voeten aan de vloer blijven plakken
Naast de bovengenoemde klachten kunnen een breed scala aan andere klachten optreden (b.v. trager denken, slaapstoornissen). Echter, deze treden lang niet bij alle patiënten op. Daarnaast verschilt de ernst van de klachten en het beloop van de ziekte van patiënt tot patiënt. Dit geldt zeker voor patiënten met op de ziekte van Parkinson lijkende aandoeningen, de zogeheten atypische parkinsonismen.
Naast medicijnen kunnen paramedische disciplines zoals fysiotherapie, oefentherapie Cesar en Mensendieck, logopedie, ergotherapie en de parkinsonverpleegkundige een belangrijke bijdrage leveren aan de kwaliteit van leven bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Logopedie bij de ziekte van Parkinson richt zich op drie domeinen:
* Moeite met spreken: hypokinetische dysartrie en de invloed van cognitieve stoornissen op taalbegrip, taalgebruik en communicatie
* Moeite met kauwen en slikken: slikstoornissen, verslikken en traag kauwen en slikken 
* Moeite met speekselbeheersing: speekselverlies als gevolg van niet tijdig wegslikken van speeksel
Onze praktijk is aangesloten bij ParkinsonNet, waar de zorgverleners speciaal zijn geschoold in het behandelen van Parkinsonpatiënten en waar nauw samengewerkt wordt met andere disciplines. 

Preverbale logopedie
De behandeling van eet- en drinkproblemen bij kinderen valt onder preverbale logopedie: logopedie voordat het spreken begint. In de loop van het eerste levensjaar leert een kind allerlei verschillende soorten voedsel eten en drinken. Dit hoeft niet altijd vanzelf te gaan. Het kan zijn dat het kind niet goed kan eten en/of drinken door een medisch probleem. Ook kan het zijn dat hij niet wil of durft te eten door negatieve of onprettige ervaringen. Een preverbaal logopedist begeleidt en adviseert hierbij en behandelt indien nodig.
Preverbale logopedie is bestemd voor baby’s en jonge kinderen die moeite hebben met:

*  drinken uit de borst 
*  drinken uit de fles 
*  eten van de lepel 
*  kauwen 
*  slikken 
*  drinken uit de beker 
*  controle van speeksel (overmatig kwijlen) 

Het kind kan bijvoorbeeld gaan kokhalzen, spugen of zich verslikken en zelfs voeding gaan afweren of weigeren. Soms komt het voor dat een kind hierdoor een periode afhankelijk is van sondevoeding. De logopedist kan ook een rol spelen bij het afbouwen van de sondevoeding. We spreken hier over baby’s en veelal jonge kinderen. Toch komt het soms ook voor dat oudere kinderen begeleiding krijgen van een preverbale logopedist in verband met eet- en drinkproblemen.
Voordat een behandeling start, spreekt de logopedist uitvoerig met de ouder(s)/ verzorger(s) over het probleem en de hulpvraag. Vervolgens wordt gekeken naar de spierkracht en het gevoel in en rond de mond van het kind. Daarna zal de logopedist het eten en drinken observeren. Op basis van de verkregen informatie wordt samen met u beslist of behandeling nodig is. De behandeling en begeleiding is gericht op het verbeteren van de mondmotoriek en het gevoel in het mondgebied. Het bestaat uit het geven van adviezen en begeleiding aan de ouders en uit het direct behandelen van het kind. De behandeling is individueel en duurt 30-60 minuten per sessie. Deze kan thuis of op de praktijk van de therapeut plaatsvinden. Het uiteindelijke doel is dat het kind veilig en voldoende eet en drinkt. Indien nodig werkt de logopedist samen met andere hulpverleners die betrokken zijn bij het kind zoals bijvoorbeeld een fysiotherapeut en/of een diëtist. In onze praktijk werken twee logopedisten die zich bezighouden met preverbale logopedie. Ze hebben na hun logopedieopleiding aanvullende scholing gevolgd op het gebied van eet- en drinkproblemen bij kinderen. Zij zijn hiervoor gecertificeerd en geregistreerd bij de Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie.

Kinderen met Downsyndroom
Buiten de betrokkenheid die de preverbale logopedist kan hebben bij een kind met Downsyndroom in het eerste jaar, kan zij ook de spraak-taalontwikkeling begeleiden in een later stadium. Kinderen met syndroom van Down hebben vaak een grote achterstand in hun spraak-taalontwikkeling. De logopedist werkt aan de voorwaarden om tot communicatie te komen, zoals oogcontact, imitatie, gericht luisteren, beurtgedrag en later aan de communicatie zelf. Er wordt gewerkt aan het ontwikkelen, stimuleren en begrijpen van de gesproken taal en ook aan het leren spreken. Hierbij wordt gebruik gemaakt van ondersteunende hulpmiddelen zoals liedjes, plaatjes, foto’s of bijvoorbeeld gebaren (NmG).  Daarnaast wordt aandacht geschonken aan de articulatie. De uitspraak van kinderen met Downsyndroom kan door verschillende oorzaken (waaronder bijvoorbeeld lage spierspanning) nogal eens onduidelijk zijn.

Nederlands ondersteund met gebaren (NmG)
Naast de Nederlandse gebarentaal (NGT), zijn er ook andere vormen van communiceren met gebaren. Wanneer er Nederlands wordt gesproken, waarbij de kernwoorden uit de zin worden ondersteund met een gebaar, spreekt met van ‘Nederlands ondersteund met gebaren’, ook wel NmG genoemd. Hierbij worden de gebaren uit de NGT gebruikt, maar volgt men de grammatica van het gesproken Nederlands. Met gebaren kan er worden gecommuniceerd als een kind de taal (nog) niet beheerst. De taal wordt hierdoor visueel gemaakt, wat voor kinderen die minder auditief zijn ingesteld (o.a kinderen met syndroom van Down) een uitkomst kan zijn. Bovendien gaat men door het maken van gebaren ook rustiger spreken, waardoor de boodschap nog duidelijker overkomt. Het maken van gebaren wordt ook wel gezien als een soort tussenstap waardoor ouder en kind al met elkaar kunnen communiceren voordat de taal wordt beheerst. Hier kan al op zeer jonge leeftijd (onder het jaar) mee worden begonnen.

Sensorische informatieverwerking
Onze zintuigen ontvangen informatie van zowel binnen als buiten ons lichaam. Hierbij kan gedacht worden aan zien, horen, ruiken, proeven, voelen, maar ook aan het evenwichtsorgaan, het gevoel vanuit de spieren en gewrichten en het gevoel vanuit onze inwendige organen. Deze zintuiglijke informatie zorgt ervoor dat we steeds weten wat er in ons lichaam en in de omgeving aan de hand is, zodat we daar adequaat op kunnen reageren. Daarnaast spelen de zintuigen een belangrijke rol in het regelen van de activatie en alertheid.
Bij sommige kinderen verloopt de verwerking van informatie die vanuit de zintuigen binnen komt niet zo vanzelfsprekend en soepel als het eigenlijk zou moeten. Zij nemen informatie rommelig waar, ervaren prikkels sterker (overresponsief) of juist minder sterk dan hun leeftijdsgenootjes (onderresponsief). 
Enkele voorbeelden van overresponsiviteit:
- Het kind reageert middels een schrikreactie wanneer hij een aai over de bol krijgt
- Het kind houdt de handen voor de oren zodra moeder gaat stofzuigen
- Het kind houdt niet van bewegingen zoals schommelen en wordt snel wagenziek
- Het kind is steeds afgeleid door geluiden uit de omgeving
- Het kind eet alleen voedsel met bepaalde smaken of weigert voedsel met losse stukjes
Enkele voorbeelden van onderresponsiviteit:
- Het kind is zich niet bewust van zijn vieze gezicht of handen
- Het kind heeft onvoldoende opvangreacties bij het vallen
- Het kind zit een hele tijd te draaien of te wiegen
- Het kind verslikt zich vaak, omdat het onvoldoende kauwt en grote happen doorslikt
- Het kind reageert niet wanneer zijn naam geroepen wordt, hoewel het gehoor in orde is.
- Het kind geniet van vreemde geluiden, maakt graag harde geluiden
Sensorische informatieverwerkingsproblemen komen in allerlei gradaties voor, van heel licht tot zwaar, en zijn per kind verschillend. U kunt in onze praktijk terecht met uw kind als er problemen zijn op het gebied van de sensorische informatieverwerking. Er wordt gekeken op welke zintuiglijke gebieden problemen bestaan en welke zintuiginformatie juist gestimuleerd of beperkt moet worden. Binnen de logopedische behandeling kan bijvoorbeeld worden gewerkt middels bewegen (schommelen, lopen, ballen). Kinderen vinden dit vaak heel leuk om te doen! Samenwerking met de ouders van het kind is heel belangrijk. Ouders worden gevraagd om een uitgebreide vragenlijst in te vullen over de motoriek, het zien, het horen, het voelen, de voeding (eten en drinken), de communicatie, het gedrag van het kind. Daarnaast worden ze betrokken bij de behandeling, net zoals de (peuter)leerkracht.

Stemproblematiek en stemtherapie
Het behandelen van problemen op het gebied van de stem is een van onze specialisaties. Bij stemproblemen kan onder andere gedacht worden aan heesheid, schorheid, een gespannen gevoel in het halsgebied, kortademigheid, verminderde stemomvang, het gevoel van een brok in de keel, vermoeidheid of pijn na het spreken of zelfs volledig wegvallen van de stem. Deze problemen kunnen zowel bij kinderen als volwassenen voorkomen. Een stemprobleem kan verschillende oorzaken hebben. De logopedist zal middels het stellen van gerichte vragen, een stemonderzoek en -observatie een diagnose stellen en een behandelplan opstellen. Indien nodig wordt u doorverwezen naar de KNO-arts. De KNO-arts kan een eventuele organische oorzaak, zoals een poliepje of stembandknobbeltjes uitsluiten. 
Afhankelijk van het stemprobleem zal gewerkt worden aan houding, adem en ontspannen stemgebruik. Tevens worden adviezen gegeven ten behoeve van een goede stemhygiëne, zodat u leert welke eigenschapen slecht zijn voor uw stem en op welke wijze u uw stem juist kunt sparen.

Stemtraining (zang en presentatie)
In tegenstelling tot stemtherapie die gericht is op de zieke stem, is stemtraining gericht op mensen die hun stemmogelijkheden en belastbaarheid willen vergroten en die verder geen (organisch of secundair organisch) stemprobleem hebben. Door een goed samenspel van de verschillende deelgebieden van het stemgeven (zoals houding, adem, eutonie, spraak, articulatie en stem) kan bijvoorbeeld gewerkt worden aan:

*  betere doordringbaarheid van de stem 
*  betere stemkwaliteit 
*  grotere belastbaarheid 
*  betere presentatie 
*  beter volume 
*  betere telefoonstem 
*  minder duidelijk dialect 
*  duidelijkere articulatie

Stemtraining kan gegeven worden aan acteurs, coaches, beroepssprekers, zangers en mensen die voor hun beroep of hobby veel hun stem gebruiken. Eén van de logopedisten van onze praktijk verzorgt trainingen op het gebied van de stem en het stemgebruik. Er wordt gewerkt aan de verschillende vaardigheden van het stemgeven, die toegepast kunnen worden in het presenteren, acteren en zingen. Tijdens de trainingen wordt uitleg gegeven over belangrijke elementen van het zingen en spreken en kan de deelnemer door lichamelijke oefeningen en (spel)opdrachten de invloed van bepaalde vaardigheden ervaren en zich zo de juiste technieken eigen maken.